26 Ocak 1992

Bilimseli heyecanlı oluyor

Çağımızın en yaygın erkek modası olmasına karşın, yine de çok kişi pek bir şey bilmiyor “bypass”  konusunda. Kimseyi suçlamak istemiyorum. Bu konuda pek birşey bilmeyen o çok kişi arasında bendeniz de varım. Üstelik birlisiyle, ikilisiyle ye­tinmeyip, üçlüsü de yetmez de­yip, tamı tamamına tam dörtlü­sünü uygulatacak kadar çağdaş­lığımı da bu modaya bağlılığımı da kanıtladıktan sonra ancak... Büyük itirafımı yapıyorum; Şimdi adının nasıl yazıldığını öğrenebildim “bypass”ın. “By”la “Pass”ın arasına küçük bir çizgi konulup, “by-pass” ola­rak yazılmazmış, meğer. Sadece yazılışı konusunda değil “bypass”ın yapılışı konusun­da ufak tefek eksik bilgileri­miz varmış. Kalbi besleyen tıkalı damarın başına ve sonuna yerleştirilen damarın, bacaktan alındığını bi­lirdik, hep. Ulusça büyüklerimizden öy­le görmüştük, öyle öğrenmiştik. Oysa Özal'dan bu yana yeni teknikler geliştirilmiş. Şimdi göğüs bölge­sinden alınan daha kaliteli bir damar kullanılıyormuş bu iş için. Son birkaç yıldır hiçbir devlet büyüğü­müzün bypass ile ilgili bir girişimine ta­nık olmadığımız için bu evrensel modanın en çağdaş gelişmele­rinden de kulak dol­gusu bir-iki bilgi dı­şında, haberimiz ola­mamıştı. Bu konuda ulusumu­za hem en yeni bilgi­leri ulaştırayım, hem de uyutulmamla uyandırılmam ara­sında geçen altı saat­lik sürede benim be­denimde ne gibi tek­nikler kullanıldı, on­ları öğreneyim diye... Ameliyatımı yapan ekipteki operatörler­den birine sordum. içtenlikle bilgi ver­di operatör: “Uyutulup, entube edilmeniz­den sonra median insizyonla ön­ce thoraxınız açıldı, daha sonra ise parietal ve viseral perikardınız açılarak kalbinize ulaşıldı” dedi. Büyük bir merakla dinlediğimi görünce de aynı içtenlikle devam etti: "Kalp, cold blood potassium tekniğiyle durduruldu ve topikal hypotermi ile tekrar ısınmaktan alıkonuldu." Acaba sonra ne olmuştu? Onu da açıkladı doktorum: “Tam olarak hatırlamıyorum ama… Ya arteria mammaria interna sinistra ya da hem sinistra hem de dextra birlikte kullanıl­dı” dedi “Bu arada bir de bacak­tan, saphena parva greftleri alındı”. Derin derin düşünüyormuş gibi yapıp, sordum: “Peki, bunlar alındı da ne ya­pıldı?” Onu da açıkladı doktor: “Polypropylen ile greftler, tıkanıklığı bypass edecek şekilde anostomoze edildiler.”   Uygulanan tekniklerin tümü, herhalde bu kadar değildi. Daha sonra neler yapıldığını da öğrenmek istedim. “Valla daha sonra ise insizyon subkutan, kontinü sütüre edildi" dedi “Ondan sonra ise perfüzatör ile morfin ve heparin infüzyonuna başlandı. Bunu extubasyon uygulaması izledi.” Nasıl olduysa oldu, içimde bir­den bir merak uyandı. Acaba extubasyon uygulaması nasıl bir sonuç vermişti? Onu sor­dum. Sorumu duyar duymaz dokto­rum, katıla katıla gülmeye başla­dı. “Ameliyat sonrası uyandırıl­ma" imiş meğer, extubasyon. Ben de onun açıklamasını du­yar duymaz katıla katıla gülmeye başladım. “İsterseniz ben daha sonra ya­pılanları da anlatayım" dedi doktorum ve ister miyim, istemez miyim beklemeden daha sonra yapılanları da anlatmaya başladı: "EKG'de S-T segment elevasyonlarının olup olmadığına bak­tık, extrasistol var mı yok mu ona baktık..." Birden sözünü kestim: “Extrasistol var mıydı?” de­dim. Çok az bir biçimde sinüs kay­naklı extrasistol varmış. “Allahtan ventrikül kaynaklı extrasistol yoktu” dedi "Malun sinüs kaynaklı olanlar masum dur ama ventrikül kaynaklı olanlar ciddidir.” Doktorum, postperikardio tomy sendromu oluşması olasılığı karşısında da hazırlıklı bulunduklarını söyledi. “Oluşmadı, postperikardio tomy sendromu değil mi?" dedim. Oluşmamış. "Oluşsaydı, mesela...” dedin “Ne gibi bir belirti gösterirdi?" Doktorum, bir çırpıda yanıtladı bu sorumu: "Perikardial frotman betirtisi görülürdü” dedi. Yine derin derin düşünüyormuş pozlarına büründüm: "Allahın şanslı kuluymuşum dedim “Ya bir de postperikard otomy sendromu oluşsaydı da perikardial frotman belirtisi görülseydi bende?” Doktorum hiç de önemsemedi bunu: “Ibuprofen olduğu sürece perikardial frotman bir sorun değildir asla" dedi “Çünkü ibuprofen, bu tür perikardial frotmana ani ve kesin cevaptır.” Hem bir ameliyat süresine başımdan neler geçtiğini öğrenmek hem de bypass ameliyatlarında Özal’dan bu yana geliştirilen teknikleri ulusumuza duyurmak ve tanıtmak amacıyla doktorlarımdan biriyle yaptığım içtenlikli görüşmeyi size aynı içtenlikle yansıttım. Bir bilim adamının, bilimsel dilini kullanarak yaptığı açıklamasında gerçekte neler demek istediğini bir an önce öğrenmek istiyorsanız eğer, o zaman bu bilim dilini iyi bilen bir tanıdığınıza başvurun ve... “Ne demek istiyor bu adam kimsenin anlamadığı bir dilde birşey anlattığını sanarak?”  diye sorun. Ya da... Hiçbirşey anlamak istemeseniz de farketmez. Böyle birçok bilimsel açıklamanın tümümüzde oluşturduğu kuzu kuzu bir alışkanlıkla, “kuş mu çıkacak, civciv mi çıkacak" diye kendi kendimizi oyalayarak, hep birlikte bu açıklamanın da sonunu bekleriz tüm sabrımız ve tüm saflığımızla, beşyüz gün daha…

Etiketler:ameliyat, bypass, doktor, Ekg, Mete Akyol bypass ameliyatı, otomy sendromu