05 Kasım 1974

Doğuda Hayvancılık(1)

  Gelen kıştan, eriyen hayvanından yana çok dertli bu aylarda, doğulu insan. Kar doğuda doğayı örtmeden önce doğulu insan, tek geçim kaynağı olan hayvanının kışlık otunu, samanını, arpasını, yemini satın alıp, bir köşeye yığmak zorundadır. Ot, arpa vs saman, 'Satın alınabilecek fiyata" bulunabilse” mesele yok. Gelin görün ki şimdi doğuda "Yığmak" için ot, saman, arpa da bulunmuyor "Memleketin içi" diye bahsettikleri Konya'dan. Kayseri'den getirilen ot, saman ise bu yıl "Satın alınamayacak kadar yüksek fiyatlı." Doğulu insan, çoluğunun çocuğunun boğazından kesip, ya hayvanını bahara çıkarmayı, ya da bu savaşa hiç girmeyip, hayvanını elinden çıkarmayı düşünüyor şimdi. Trabzon'dan, Rize’den... Konya'dan. Kayseri'den. . Eskişehir’den. Nevşehir'den tüccarlar şimdi doğuda cirit atıyorlar. Biliyorlar çünkü doğulu hayvan sahipleri çaresizdirler. Rizeli Muhammed Sütlü, aslında yaz aylarında gelir doğuya, yaz aylarında hayvan satın alır doğuda. Fakat şimdi Muhammed Sütlü jipine atlamış, yine köy köy cirit atıyor doğuda. "Ben buraya gerçi ticaret için geldim amma, aslında köylüye hizmet etmek için de geldim" dedi. "Saman, ot kıtlığı var bölgede. İmkânı yok bu köylü, bu kıtlıkla, bu fiyattaki otla, samanla hayvanlarını bahara çıkaramaz. Şimdiden satın alabildiğim kadar alayım da dedim, onların da eline hayvanlarının ölüsü kalacağına, az da olsa, üç beş kuruş para geçsin bari dedim. Onun için geldim bu aylarda, bu yıl." Sarıkamışlı Aslan Taşdemir. Rizeli Muhammed Sütlü’ye yürekten hak veriyor: "Allah razı olsun bunlardan" dedi. "Hiç olmazsa hayvanını satın aldığı dakikada, parasını da avucuna sayıyorlar. Ben geçen yıl hayvanımı Erzurum kombinasına satmak istedim. Kombina şıp deyince almıyor ki malını. Sıraya gireceksin. Lakin, zengin, sırada da ileri. Bana sıra gele gele Ağustos'ta geldi. Değer fiyatından on bir liradan satın aldı amma, biz paramızı hala alamadık." Sarıkamışlı Halit Boztepe ise, kombina kadar, yem sanayiinden de şikayetçi. "Erzurum da, Kars'ta yem sanayii var. Fakat buradan yem alabilmek için iltimas şart. Paranın yokluğu gibi, gözü kör olsun, iltimasın da yokluğu bizde.  Gidiyorsun yem almaya. Sıraya gireceksin diyorlar. Başka ne yapabilirsin? Geçen yıl sıran Şubat’ta gelir dediler bana. Ne zaman geldi sıram, söyleyeyim mi? Nisan'da. Kurban, ben Nisan'da fabrika yemini ne yapayım? Nisan'da hayvan zaten dağa çıkıyor." ,Iğdır’ın Melekli köyünde ise, Ali Akaras ve Murtaza Deniz’le görüştüm. Ali Akaras'ın kafasında ise, aklının bir türlü yatmadığı bir hesap vardı. "Samanın kilosu 140-150 kuruş. Otun kilosu ise insaflı satıcıda 180 kuruş, insafsızında iki lira, iki buçuk lira. Öldürmeyecek kadar besleyeceksen hayvanını, günde en azından on kilo ot vermen lâzım. On kilo ot verdiğin zaman da tabii ne süt bekleyeceksin o hayvandan, ne dana. On kilo ot, normalinden yirmi lira eder. Bir ayda eder altı yüz lira. Hayvan altı ay kapalı kalacağına göre, demek ki bahara çıkıncaya kadar 3.600 liralık ot yiyecek. Satmaya kalksan hayvanı, şu ayda en fazla bin lira ediyor. Benim şimdi aklımın ermediği hesap şu: Benim bir bin liram var. Bu bin liramı altı ay kapalı tutuyorum. Altı ay sonra bin liramı elime alınca bakıyorum ki, ben bu bin lira için tam 3.600 lira masraf etmişim. Hangi kitapta, hangi insafta vardır bu hesap, aklımız ermez." Murtaza Deniz'e ve Ali Akaras'a sordum: "İyi amma şimdi ne yapacaksınız peki?" dedim, "İşin içinde bir de çoluk çocuğun masrafı, evin masrafı var." "İşin o faslını hiç karıştırma, efendi" dedi Murtaza Deniz “Biz burada çoluk çocuğu unuttuk. Hayvanların kölesi olduk. Bizim yaşamamız böyledir." “Şimdi kararınız nedir? Kilosu iki liradan ot mu alacaksınız, yoksa hayvanlarınızı su fiyatına mı satacaksınız?" Ali Akaras ve Murtaza Deniz, birbirlerinin yüzlerine baktılar. Ve içten konuştular: "Kars'ta, Erzurum'da, Sarıkamış'ta hayvanını satan çok çıkar amma, burada kimsenin gönlü ne hayvanını su fiyatına satmaya elverir, ne de otun bir kilosuna iki lira ödemeye elverir." "Fakat üçüncü bir yol yok ki." "Var” dediler ve biraz acımsı güldüler. Üçüncü yol hudut yoluymuş... Hayvan fiyatının İki kat olduğu İran'ın yoluymuş...

Etiketler:, , , , , , , , ,

YASAL UYARI: Bu sitede yer alan tüm içerik, METE AKYOL'a aittir. METE AKYOL'un yazılı izni olmadan, bu içeriğin kopyalanması, imzalı veya imzasız kullanılması, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur.

Menu Title